Сөй гомерне, сөй халыкны, сөй халыкның дөньясын!
  • Рус Тат
  • Реклама
    ТАССР 100 ел
    Яңалык/Эксклюзив
    • КОВИДНЫҢ ЯҢА ШТАММЫ: ГАЛИМНӘР ЯҢА ВАКЦИНА ӘЗЕРЛИ «Спутник V» һәм «Спутник Лайт» вакциналары коронавирусның яңа омикрон-штаммына каршы нәтиҗәле булып кала, әмма Гамалея үзәге, беркетмәләргә нигезләнеп, адаптацияне башлады.
      22
      0
      0
    • БАЛАЛЫ ГАИЛӘЛӘР МИЛЕК САТУДАН САЛЫМ ТҮЛӘМӘЯЧӘК Балалы гаиләләр күчемсез милек сатудан салым түләмәячәк. Әмма бер шарты бар: сатудан кергән акча әйбәтрәк яңа торак сатып алуга тотылырга тиеш.
      69
      0
      0
    • Татар биюенең барлык матурлыгын танып белергә теләсәң... Татар биюенең барлык матурлыгын танып белергә омтылучылар өчен Татарстан Республикасы мәдәният министрлыгы һәм Татарстан Дәүләт җыр һәм бию ансамбле тарафыннан «Мирас» («Наследие») дип исемләнгән мультимедияле белем бирү программасы булдырылды.
      447
      0
      0
    • КЫЯМОВЛАР СӘХНӘДӘ “КЫЗДЫРА”! Татарстанда Телләр һәм халыклар бердәмлеге елы төгәлләнеп килә. Татарстан Президенты тарафыннан игълан ителгән елда туган телебезгә нисбәтле шактый гамәлләр үтәлә. Әлеге чаралардан журналистлар гаиләсе – Кыямовлар да читтә калмады.
      645
      0
      3
    Видео
    • Төрле телләрдә шигырьләр

    Лунатиклар ничек яши? (булган хәл)

        Саташу минем өчен кечкенәдән табигый, хәтта кызыклы күренеш булып санала килде. Әйе, мин үзем "лунатик" идем. Бу хакта алты-җиде ел элек "Юк, мин саташмыйм, куркыныч төш кенә күрәм", - дип теманы борган булсам, хәзер миңа, киресенчә, кызык. 

    Ничек башланды

      Алтынчы сыйныфта укыганда балалар лагерена еш йөрдем. Ул вакытта лагерьның бер ноктасы безнең авылда иде, шуңа өйне, әти-әнине сагынып елап ятарга туры килмәде. Әмма куркыныч төш күреп, төннәрен сөйләшеп ятуым сәбәпле, әни лагерьга җибәрергә атлыгып тормады. Өстәвенә, бер бүлмәдә 11 кыз яшисебезне белгәч, үзем дә кичен догалар укыдым. Менә инде лагерьның соңгы көне якынлашты. Гадәттә, яшьләр ул көнне төне буе йокламыйча, сөйләшеп чыгалар иде. Мин, арыганлыктанмы, кызлардан иртәрәк йокларга яттым. Төш күрәм икән: күрше караватта йоклый торган кызга чипсы бирәсем барлыгын искә төшереп, сумкамнан лейс алганмын да, аңа төртәм.

    - Мә, ал, - дигәнемне иптәш кыз ишетми. Шуннан уянып китсәм - 11 кыз да күзләрен шар ачып миңа карап тора. Берсе кинәт кычкырып та җибәрде. Мин ул вакытта әле һаман өн белән төшне бутыйм, урынымнан кузгалмый тордым. Кызлар бүлмәгә әйдаманны чакырып керттеләр. Ул минем саташуга кул селтәп, чыгып китте.

       Иң авыры - шул төнне тыныч йоклый алмадым. Кеше үзенең саташканын белми, аны чынлыкта эшлим дип уйлый. Аның өчен бөтен нәрсә реаль булып күренә, кулына әйбер тотмаса да, ул үзен тоткан кебек хис итә, хәер, ул вакытта мин шулай тойдым.

        Лагерь минем хәтеремдә (саташу аркасында) якты хатирәләр калдырмады. Әмма мин әти-әнигә саташуларым турында ачылып сөйләмәдем, оялдым. Икенче очрак тагын да кызыграк һәм онытылмаслык булып истә калган. Якын дусларым ул вакыйганы яхшы хәтерлидер.

    Саташканда фобияләр онытыла

       Мин биеклектән куркам. Ә саташканда андый куркулар онытыла, син нинди батырлык эшләгәнеңне үзең дә сизми каласың. Ничә яшьтә булганымны төгәл хәтерләмим, 5-6 сыйныф та укыганда булса кирәк. Безгә ул көнне Казаннан ике туган абыем кайткан иде. Яшь чагы, клубтан соң кайта. Әмма ишек ул кайтканчы ачык тора. Мин саташып чыгып качмас өчен, әти минем аякны кәнәфигә бәйләп куя иде (юк, бу кызык түгел). Өстәвенә, аш бүлмәсе идәне буялган булу сәбәпле, ялдына тәрәзә аша чыгарга туры килә иде. Ә мин, алда әйткәнемчә, биеклектән куркам, шуңа әниләр ярдәме белән генә сикереп төшә идем. 

       Беркөнне безгә энемнең дус малае (күрше) керде. Бик озак кына уйнап, өенә чыгып киткәч, бездә кепкасы калганын күрдем. Тагын бер факт - саташу күбрәк күңелдә берәр борчылу, тәмамланмаган эш булса килеп чыга. Мин дә шул баш киеме өчен борчылганмын, күрәсең. Бәйләнгән аякны җиңел генә чишеп, урынымнан тордым...

       

       Сәгать иртәнге ике-өч. Күзалдына китерегез: ап-ак төстәге йокы күлмәгеннән, чәчләре тузгыган бер кыз тәрәзәдән җәһәт кенә сикереп төшә дә, күршегә таба кузгала. Кулда - теге кепка. Капкадан тавыш-тынсыз гына чыктым да, күршеләрнең капка каршына килеп бастым. Үзем уйлыйм: "Боларның кара этләре капка янына килүгә үк өрә башлый. Бакчадан гына керергәме әллә?" Бәхетемә, капка ачылуга Рекс өрмәде, куркуыннан өне алыныпмы, миңа карап тора иде. Мин ишек төбендә күршене чакырып, кычкыра башладым. Ишетмәделәр. Кулымны йодрыклап ишекне шакыйм. Ачмыйлар.

    Иң кызыгы - кул белән ишеккә каты итеп тигәннән соң, төшләнгәнемне аңлап, өйгә йөгерәм. Әгәр саташучы берәр әйбергә кагыла, тавыш ишетә яисә төшендә куркыныч әйбер күрә икән, ул уяна. 

       Икенче көнне мин бер ни белмәгәндәй, аягым бәйләнгән килеш йоклап ята идем. Тыштан кергән әни:

    - Кичә күрше Фәләннәргә ниндидер ак нәрсә кергән. Аның верандада йоклаган чагы булган, тәрәзәгә караганчы, юкка чыккан шул ак нәрсә. 

    - Саташкандыр ул, әни,- дим кулымны селтәп.

    - Өйдәгеләрне уяткан, нәрсә булганын аңламыйлар. Паузадан соң. - Син бу баш киемен алып кереп бир әле яме, бездә калган, дип әнинең миңа кепка сузуы булды, айдан җиргә төшкәндәй, төнлә күргән хикмәтләрем күзалдыма килеп басты.

    Андый вакытта кешеләргә дөрес итеп аңлата белергә дә кирәк. Мин әнигә бер көн узгач кына дөресен сөйләдем.

         Ул миңа күрше абый белән сөйләшергә кушты. Сөйләштем. Башта рәхәтләнеп көлде инде. Ләкин ул чакта минем саташып йөрүем (нәкь менә йөрүем) миңа тыныч яшәргә ирек бирмәде. Дусларым янында оялып, комплекслар барлыкка килде. Үземне кулда тотарга өйрәндем - йокларга ятканда догалар укыдым, лунатизм белән кызыксындым. 

    Киңәш

       Хәзер миңа 21 яшь, Аллага шөкер, теге вакыйгадан соң бер тапкыр да йөреп саташканым булмады. Төнлә бик сирәк кенә сөйләшәм. Шуннан чыгып, миннән бер-ике киңәш: 

    • саташу турында уйламагыз, аны фобиягә әйләндермәгез. Юкса, борчылган әйберегез төшкә кереп, сезне дә йөдәтергә мөмкин;
    • йокларга ятканда яхшы сүзләр (дога) укып ятыгыз;
    • саташырга этәргән тагын бер фактор - төнлә фильмнар карау, бигрәк тә куркыныч кинолар. Төннәрен андыйларны сирәк карарга тырышыгыз;
    • ашыйсы килгән ризыкны ашамыйча йокларга ятмагыз, минем кебек эзләргә чыгып китүегез ихтимал;
    • яшьтәшләрегез күп булган җиргә, лагерьга барсагыз, саташуыгыз турында алдан ук әйтеп куегыз. Әмма аны сәер үзенчәлек итеп түгел, ә нормаль күренеш буларак аңлатырга кирәк;
    • карават яныгызга юеш сөлге җәегез, саташканда аны тоеп уянып китү мөмкинлеге бар;

    Лунатизмның сәбәпләре

       Өлкәннәрдә лунатизм төрле сәбәпләр аркасында барлыкка килә. Мәсәлән:

    - эмоциональ кабул итү;

    Реклама

    - стресс кичерү;

    - курку;

       Яшүсмерләр гадәттә баш мие күп мәгълүмат белән "тулганга" саташалар. Бу сомнамбулизмның иң еш сәбәбе. Икенче урында -  мәктәп йогынтысы. Аномалиягә баш авыртулары, аз йоклау сәбәп була.

         Кече һәм урта яшьтәге балалар арасында лунатизмның сәбәпләре мәктәп программасыннан һәм өстәмә дәресләрдән арыганлык белән бәйле. Шулай ук, әти-әниләре ачуланудан курку, яшьтәшләре белән ызгышу да шарт булып тора. 

    фото: pixabay.com

    Иң мөһим һәм кызыклы язмаларны Татмедиа Telegram-каналында укыгыз


    Нравится
    Поделиться:
    Комментарии (0)
    Осталось символов:
    Реклама
    • Газета-журналларга язылган өчен - санаторийга ике юллама
    • Пушкин картасы
    • Милек өчен салымны түләү - 1 декабрьгә кадәр
    • Бөтенроссия халык санын алу (ИНФОГРАФИКА)
    • ВИЧ-инфекция
    • Квалификацияләнгән электрон имза алыгыз
    • ФИНАНС КУЛЬТУРАСЫ
    • Бергә сайлыйбыз!
    • "Язмыш" газетасы
    • Китап тыңла!